Mizandan kurumlar vergisi nasıl hesaplanır?
2025 ve 2026 hesap dönemleri için · Son güncelleme: Temmuz 2026
Kurumlar vergisi hesabı, özünde tek bir zincirdir: mizandaki ticari kârı alırsınız, kanunen kabul edilmeyen giderleri eklersiniz, istisna ve indirimleri düşersiniz, geçmiş yıl zararlarını mahsup edersiniz — kalan tutar matrahtır. Zorluk hesabın kendisinde değil, her mükellefte farklı çalışan ayrıntılarda: kapanış fişi kesilmiş mi, indirimli oran hangi kazanca isabet ediyor, asgari kurumlar vergisi devreye giriyor mu.
Kurumlar vergisi hesaplayıcı
Asgari kurumlar vergisi karşılaştırması dahil. Sayfadan ayrılmaz, hiçbir veri gönderilmez.
Asgari kurumlar vergisi karşılaştırması indirimsiz brüt hesaplanan vergi üzerinden yapılır (KVK md.32/C). Uyumlu mükellef indiriminin tabanı hesaplanan vergidir, mahsubu ise geçici vergi mahsubundan sonraki "ödenmesi gereken" tutarla sınırlıdır; kullanılamayan kısım izleyen bir yıl içinde diğer tahakkuklardan mahsup edilir, iade edilmez. Muin Müşavir aynı zinciri mizandan kurar: KKEG'i tarar, oranı mükellef niteliğine göre seçer, karma oran gerekiyorsa isabet oranını hesaplar ve muhasebe fişlerini üretir.
1. Mizandan ticari kâr nasıl okunur
Ticari kârı mizandan çıkarmanın yolu, yıl sonu kapanış fişlerinin kesilip kesilmediğine bağlıdır:
- Kapanış fişleri kesilmişse (kesin mizan): 690/691/692 hesap grubu kullanılır; dönem kârı 690'da, vergi karşılığı 691'de, net kâr 692'de görünür.
- Kesilmemişse (açık mizan): ticari kâr, 6'lı sınıfın kendisinden hesaplanır — gelir tablosu hesaplarının (60x, 64x, 67x) alacak bakiyelerinden gider hesaplarının (62x, 63x, 65x, 66x, 68x) borç bakiyeleri düşülür.
2. Matrah zinciri
Her kurum mükellefinde aynı sırayla ilerler:
| Adım | İşlem | Dayanak |
|---|---|---|
| Ticari kâr | Mizandan (kapalı/açık ayrımıyla) | VUK / MSUGT |
| (+) KKEG | Kanunen kabul edilmeyen giderler | KVK md.11, GVK md.41 |
| (−) İstisnalar ve indirimler | İştirak kazancı, yurt dışı istisnalar, Ar-Ge indirimi, bağış-yardım vb. | KVK md.5, md.10 |
| (−) Geçmiş yıl zararları | En eski yıldan başlayarak, 5 yıl kuralıyla | KVK md.9 |
| = Vergi matrahı | Sıfırın altına inmez | — |
Geçmiş yıl zararlarında KVK md.9 iki şey söyler: zarar beş yıldan fazla nakledilemez ve beyannamede her yıla ilişkin tutarlar ayrı ayrı gösterilmelidir. Mahsup sırasına ilişkin kanunda açık bir hüküm yoktur; ancak beş yıllık süre dolduğunda o yılın zararı kullanılamaz hale geldiği için en eski yıldan başlamak mükellefin lehinedir ve beyanname programı da fiilen böyle çalışır. Zarar listesini yıl bazında tutmuyorsanız, hangi yılın zararının hangi yılda yandığını takip etmek zorlaşır.
3. Oran seçimi ve karma oran
2025 ve sonrası için kurumlar vergisi oranları:
| Durum | Oran |
|---|---|
| Genel | %25 |
| İhracat kazancı (5 puan indirim) | %20 |
| Sanayi sicil belgeli imalatçı (1 puan indirim) | %24 |
| Payları ilk defa halka arz edilen kurumlar (2 puan; en az %20 halka arz, 5 hesap dönemi) | %23 |
| Banka ve finans kuruluşları (6361 s. Kanun kapsamı, sigorta-reasürans, emeklilik, sermaye piyasası kurumları) | %30 |
Buna ek olarak, iki yıl üst üste beyannamelerini süresinde vermiş ve vadesi geçmiş borcu olmayan mükelleflerde vergiye uyumlu mükellef indirimi (%5, GVK mük. md.121) hesaplanan vergiden düşülür; indirim tutarının yıllık bir üst sınırı vardır.
4. Asgari kurumlar vergisi kontrolü
2025 hesap döneminden itibaren, normal yolla hesaplanan kurumlar vergisi ile yurt içi asgari kurumlar vergisi (KVK md.32/C) karşılaştırılır ve yüksek olan ödenir. Asgari verginin bazı, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancıdır; belirli istisnalar bu bazdan düşülebilir. İlk defa faaliyete başlayan kurumlarda ilk üç hesap dönemi muafiyet vardır.
Bu kontrol özellikle istisnası veya indirimi yüksek mükelleflerde belirleyicidir: matrah küçüldüğü için normal vergi düşer, ama asgari baz aynı kaldığından asgari yol devreye girer. Ayrıntılı anlatım ve karşılaştırmalı örnek için asgari kurumlar vergisi rehberine bakın.
5. Baştan sona örnek hesap
Bir limited şirket, 2025 hesap dönemi, genel oran, ihracat/imalat yok:
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Ticari kâr | 2.000.000,00 |
| (+) KKEG (ceza, gecikme zammı, binek araç %30) | 150.000,00 |
| (−) İstisna ve indirimler | 100.000,00 |
| (−) Geçmiş yıl zararları | 250.000,00 |
| Vergi matrahı | 1.800.000,00 |
| Hesaplanan kurumlar vergisi (%25) | 450.000,00 |
| Asgari kurumlar vergisi karşılaştırması (baz 1.900.000 × %10) | 190.000,00 → normal yol uygulanır |
| (−) Vergiye uyumlu mükellef indirimi (%5) | 22.500,00 |
| Tahakkuk eden vergi | 427.500,00 |
| (−) Ödenen geçici vergi (371/193) | 300.000,00 |
| Ödenecek kurumlar vergisi | 127.500,00 |
Mahsup sonrası tutar negatif çıkarsa ödenecek vergi değil, iade veya mahsup alacağı doğar; beyannamede bu ayrımın doğru işaretlenmesi gerekir.
6. Beyannamede hangi satır
Hesap bitti, sıra tutarları beyannameye taşımaya geldi. Burada dikkat edilecek nokta şu: beyanname sürümden sürüme satır numarası değiştirir, tablo adları değişmez. Aşağıdaki eşleme bu yüzden satır numarasıyla değil, kalemin yazılacağı tablo ile veriliyor.
| Hesabınızdaki kalem | Mizandaki kaynağı | Beyannamede nereye |
|---|---|---|
| Ticari bilanço kârı / zararı | 690-691-692 (kesin mizan) ya da gelir-gider farkı (açık mizan) | Kurum Kazancı ve İlaveler tablosu — "Ticari Bilanço Kârı/Zararı" |
| KKEG | 950 nazım bakiyesi + 689 / 770 / 760 taraması | Aynı tabloda "Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler" satırı |
| Zarar olsa dahi indirilecek istisnalar | İştirak kazancı, emisyon primi, taşınmaz-iştirak satış kazancı istisnası vb. | Zarar Olsa Dahi İndirilecek İstisna ve İndirimler tablosu |
| Kazanç varsa indirilecek indirimler | Bağış ve yardımlar, Ar-Ge ve tasarım indirimi, sponsorluk, girişim sermayesi fonu | Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler tablosu |
| Geçmiş yıl zararları | 580 hesap ve önceki yıl beyannameleri | Geçmiş Yıl Zararları tablosu — her yıl ayrı satır |
| Matrah, oran, hesaplanan vergi | — | Vergi Bildirimi bölümü |
| Dönem içinde ödenen geçici vergi | 371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Yükümlülükleri | Mahsup Edilecek Vergiler tablosu — geçici vergi satırı |
| Kesinti yoluyla ödenen vergiler | 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar | Aynı tabloda ayrı bir satır — stopaj, geçici vergiyle aynı satıra yazılmaz |
| Vergiye uyumlu mükellef indirimi (%5) | — | Vergi Bildirimi bölümü, hesaplanan vergiden sonra |
İkinci sık hata geçmiş yıl zararı tablosundadır: zararlar toplanıp tek satıra yazılamaz. KVK md.9, her yıla ilişkin tutarın ayrı ayrı gösterilmesi ve beş yıldan fazla nakledilmemesi şartını arar. Toplu yazılan zararda mahsup hakkı tartışmaya açılır.
- KKEG beyannameye ilave edilir, gider hesabından çıkarılmaz. Muhasebe kaydı olduğu gibi kalır; matraha ilave yalnız beyanname üzerinde yapılır.
- 371 ile 193 ayrı satırlardır. Biri dönem içinde ödenen geçici vergi, diğeri kesinti yoluyla ödenen vergidir; birleştirilirse mahsup dökümü tutmaz.
- İndirimler beyannamede gösterilen sırayla yapılır (KVK md.10). Sıra değiştirmek, kazancın yetmediği durumda hangi indirimin kaybedileceğini değiştirir.
- Yurt içi asgari kurumlar vergisi karşılaştırması beyanname üzerinde ayrıca gösterilir (KVK md.32/C); normal hesapla karşılaştırılıp yüksek olan tahakkuk eder.
- Mahsup sonrası tutar negatifse bu bir "ödenecek vergi" değil, iade veya mahsup alacağıdır; beyannamede ilgili alanın işaretlenmesi gerekir.
Muin Müşavir hesabı bitirdiğinde tutarları bu tablo düzeninde listeler — hangi rakamın hangi tabloya gideceğini yanına yazar, siz de beyannameye taşırken aramak zorunda kalmazsınız. Beyannameyi program vermez; veren meslek mensubudur.
7. Muhasebe fişleri
Hesap bittikten sonra MSUGT'a göre kesilecek kayıtlar:
| Kayıt | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| Vergi karşılığı | 691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları |
| Peşin ödenen vergilerin devri | 371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri | 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar |
| Beyanname tahakkuku | 370 | 371 + 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar |
Uyumlu mükellef indirimi uygulandıysa indirim tutarı için ayrıca kayıt gerekir. Muin Müşavir bu fişleri hesabın sonunda hazır üretir; tutarları elle taşımanız gerekmez.
8. Sık yapılan hatalar
- Ana hesap + alt hesap çift toplama — ticari kâr iki katına çıkar.
- İndirimli oranı tüm matraha uygulamak — vergi eksik çıkar (KVK md.32/7-8).
- Asgari kurumlar vergisini hiç kontrol etmemek — istisnası yüksek mükellefte vergi eksik kalır.
- 950 nazım hesapları KKEG'e almamak — matrah eksik hesaplanır.
- Beş yılı dolmuş zararı mahsup etmek — matrah eksik, tarhiyat riski var.
- 193'te izlenen stopajı mahsup etmeyi unutmak — mükellef fazla vergi öder.
Muin Müşavir mizanı okur, KKEG'i tarar, oranı ve asgari kurumlar vergisini kendisi karşılaştırır, fişleri hazır verir. Süresiz deneme sürümüyle elinizdeki bir mizanı yükleyip sonucu kendi hesabınızla karşılaştırabilirsiniz.
Ücretsiz deneyinBu sayfadaki anlatım bilgi amaçlıdır, mali müşavirlik hizmeti yerine geçmez. Oran, tutar ve süreler mevzuat değişikliğiyle güncellenebilir; uygulamada yürürlükteki metni esas alın.