Geçici vergi hesaplama: dört dönem, tarihler ve mahsup
2025 ve 2026 hesap dönemleri için · Son güncelleme: Temmuz 2026
Geçici vergi, yıllık verginin peşin ödenen parçasıdır. Hesabı kurumlar vergisiyle aynı zincire dayanır; farkı, her dönemin kümülatif olması ve önceki dönemlerde tahakkuk eden verginin mahsup edilmesidir. Zincirin bir halkası yanlış girildiğinde hata sonraki tüm dönemlere taşınır — bu yüzden mahsup zinciri, geçici vergide en çok dikkat isteyen kısımdır.
1. Dönemler ve beyan tarihleri
7566 sayılı Kanun (RG 19.12.2025, Sayı 33112) ile GVK mükerrer md.120'deki "ilk dokuz ay" ibaresi çıkarıldı; 1/1/2025'ten itibaren başlayan vergilendirme dönemlerinde dört dönem beyan edilir. (Dördüncü dönem 2021'de 7338 sayılı Kanunla kaldırılmıştı; ilk yeni uygulama 2025/4. dönem, beyan 17 Şubat 2026 oldu.)
| Dönem | Kapsam | Beyan son günü |
|---|---|---|
| 1. dönem | Ocak - Mart | 17 Mayıs |
| 2. dönem | Ocak - Haziran | 17 Ağustos |
| 3. dönem | Ocak - Eylül | 17 Kasım |
| 4. dönem | Ocak - Aralık | İzleyen yılın 17 Şubat'ı |
Tarih hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse süre, VUK'taki süre hesabı gereği izleyen ilk iş gününe kayar. Muin Müşavir'in beyan takvimi bu kaydırmayı yıl bağımsız olarak kendisi yapar.
2. Kümülatif mantık
Her dönem, yılın başından o dönemin sonuna kadarki mizanla hesaplanır. İkinci dönem yalnız Nisan-Haziran değil, Ocak-Haziran'dır. Dolayısıyla her dönemde ticari kâr yeniden bulunur, KKEG yeniden taranır, istisna ve geçmiş yıl zararı yeniden düşülür; ardından önceki dönemlerde tahakkuk etmiş vergi mahsup edilir.
3. Oranlar
| Mükellef | Oran | Not |
|---|---|---|
| Kurumlar vergisi mükellefi | %25 | Asgari kurumlar vergisi (%10) kontrolü geçici dönemlerde de yapılır |
| Banka ve finans kuruluşları | %30 | Bankalar, 6361 s. Kanun kapsamındaki şirketler, sigorta-reasürans ve emeklilik şirketleri, sermaye piyasası kurumları vb. |
| Gelir vergisi (şahıs) mükellefi | %15 | Sabit oran; artan tarife uygulanmaz (GVK mük. md.120) |
Şahıs mükelleflerde geçici vergiye artan tarife uygulamak yaygın bir hatadır. Tarife yalnız yıllık gelir vergisi beyanında (GVK md.103) devreye girer; geçici vergide oran sabittir.
4. Mahsup zinciri: 193 ve önceki dönem
Hesaplanan geçici vergiden iki kalem düşülür:
- Kesinti yoluyla ödenen vergiler (193): banka faiz stopajı, kira stopajı gibi kalemler mizandaki 193 hesabından alınır.
- Önceki dönemlerde tahakkuk eden geçici vergi: mahsup tahakkuk bazlıdır; kurum mükellefinde ödeme şartı aranmaz. Önceki dönemlerin en yüksek tahakkuku esas alınır.
Mahsup sonrası tutar negatifse ödenecek vergi doğmaz; fark sonraki döneme devreden iade/mahsup alacağı olarak taşınır.
5. %10 yanılma payı
GVK mükerrer md.120: geçici verginin %10'u aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen kısım için re'sen veya ikmalen geçici vergi tarh edilir; vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi uygulanır. Pratikte kontrol şudur: beyan edilen matrah, olması gereken matrahın en az %90'ı olmalıdır.
Bu, mizanın eksik olduğu, kapanış-yansıtma fişlerinin gecikmeli kesildiği veya KKEG'in geç fark edildiği dönemlerde sessizce oluşan bir risktir. Muin Müşavir her dönemde beyan edilmesi gereken asgari tutarı gösterir ve altına düşen dönemde uyarı verir.
6. Örnek hesap
Kurum mükellefi, 2025 üçüncü dönem (Ocak-Eylül):
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Kümülatif ticari kâr (Ocak-Eylül) | 1.500.000,00 |
| (+) KKEG | 60.000,00 |
| (−) İstisna ve indirimler | 0,00 |
| (−) Geçmiş yıl zararı | 160.000,00 |
| Geçici vergi matrahı | 1.400.000,00 |
| Hesaplanan geçici vergi (%25) | 350.000,00 |
| Asgari kurumlar vergisi kontrolü (baz 1.560.000 × %10) | 156.000,00 → normal yol |
| (−) Önceki dönem tahakkuku (2. dönem) | 200.000,00 |
| (−) Kesinti yoluyla ödenen vergiler (193) | 30.000,00 |
| Ödenecek geçici vergi | 120.000,00 |
| Yanılma payı sınırı (%90) | Beyan edilmesi gereken asgari matrah: 1.260.000,00 |
7. Sık yapılan hatalar
- Dönemi kümülatif değil, çeyreklik hesaplamak.
- Şahısta artan tarife uygulamak — geçici vergide oran %15 sabittir.
- Önceki dönem tahakkukunu yanlış girmek — hata zincirleme sonraki dönemlere taşınır. Daha ileri bir dönem kayıtlıyken önceki dönemi değiştirdiğinizde mahsup zincirini elden geçirin.
- Mizanda 371 bakiyesi dururken dönem içi 193'ü kullanmamak.
- Geçici dönemlerde asgari kurumlar vergisini kontrol etmemek.
- Yıllık gelir vergisinde ödenmemiş geçici vergiyi mahsup etmek — mahsup ödeme şartlıdır.
Muin Müşavir'in Vergi Takibi ekranı, seçili mükellefin dört geçici dönemi ile yıl sonunu tek matriste toplar: beyan son günü, kayıtlı hesaplama, ödeme durumu ve otomatik mahsup önerisi. Satırdan mizan yükleyip hesabı orada bitirebilirsiniz.
Ücretsiz deneyinBu sayfadaki anlatım bilgi amaçlıdır, mali müşavirlik hizmeti yerine geçmez. Oran, tutar ve süreler mevzuat değişikliğiyle güncellenebilir; uygulamada yürürlükteki metni esas alın.